* If I occasionally forget
myself, and take part in the innocent pleasures which are not yet forbidden to
the peasantry, and enjoy myself, for instance, with genuine freedom and
sincerity, round a well-covered table, or arrange an excursion or a dance opportunely,
and so forth, all this produces a good effect upon my disposition; only I must
forget that there lie dormant within me so many other qualities which moulder
uselessly, and which I am obliged to keep carefully concealed. Ah! this thought
affects my spirits fearfully. And yet to be misunderstood is the fate of the
like of us.
* But that the grown-up should
wander about this earth like children, without knowing whence they come, or
whither they go, influenced as little by fixed motives, but guided like them by
biscuits, sugar-plums, and the rod,—this is what nobody is willing to
acknowledge; and yet I think it is palpable.
* Yes, my dear Wilhelm, nothing
on this earth affects my heart so much as children. When I look on at their
doings; when I mark in the little creatures the seeds of all those virtues and
qualities which they will one day find so indispensable; when I behold in the
obstinate all the future firmness and constancy of a noble character; in the
capricious, that levity and gaiety of temper which will carry them lightly over
the dangers and troubles of life, their whole nature simple and unpolluted,
* "We are apt," said I,
"to complain, but—with very little cause, that our happy days are few, and
our evil days many. If our hearts were always disposed to receive the benefits
Heaven sends us, we should acquire strength to support evil when it comes.
* You should see how foolish I
look in company when her name is mentioned, particularly when I am asked
plainly how I like her. How I like her! I detest the phrase. What sort of
creature must he be who merely liked Charlotte, whose whole heart and senses
were not entirely absorbed by her.
* I have often determined not to
see her so frequently. But who could keep such a resolution? Every day I am
exposed to the temptation, and promise faithfully that tomorrow I will really
stay away: but, when tomorrow comes, I find some irresistible reason for seeing
her; and, before I can account for it, I am with her again. Either she has said
on the previous evening "You will be sure to call to-morrow,"—and who
could stay away then?—or she gives me some commission, and I find it essential
to take her the answer in person; or the day is fine, and I walk to Walheim;
and, when I am there, it is only half a league farther to her. I am within the
charmed atmosphere, and soon find myself at her side. My grandmother used to
tell us a story of a mountain of loadstone. When any vessels came near it, they
were instantly deprived of their ironwork: the nails flew to the mountain, and
the unhappy crew perished amidst the disjointed planks.
* My diary, which I have for some
time neglected, came before me today; and I am amazed to see how deliberately I
have entangled myself step by step. To have seen my position so clearly, and
yet to have acted so like a child! Even still I behold the result plainly, and
yet have no thought of acting with greater prudence.
* Now, my good friend, apply this
to the mind; observe a man in his natural, isolated condition; consider how
ideas work, and how impressions fasten on him, till at length a violent passion
seizes him, destroying all his powers of calm reflection, and utterly ruining
him.
* Must it ever be thus,—that the
source of our happiness must also be the fountain of our misery? The full and ardent
sentiment which animated my heart with the love of nature, overwhelming me with
a torrent of delight, and which brought all paradise before me, has now become
an insupportable torment, a demon which perpetually pursues and harasses me.
* From the inaccessible
mountains, across the desert which no mortal foot has trod, far as the confines
of the unknown ocean, breathes the spirit of the eternal Creator; and every
atom to which he has given existence finds favour in his sight. Ah, how often
at that time has the flight of a bird, soaring above my head, inspired me with
the desire of being transported to the shores of the immeasurable waters, there
to quaff the pleasures of life from the foaming goblet of the Infinite, and to
partake, if but for a moment even, with the confined powers of my soul, the
beatitude of that Creator who accomplishes all things in himself, and through
himself!
* A light heart! I smile to find
such a word proceeding from my pen. A little more lightheartedness would render
me the happiest being under the sun. But must I despair of my talents and
faculties, whilst others of far inferior abilities parade before me with the
utmost self-satisfaction? Gracious Providence, to whom I owe all my powers, why
didst thou not withhold some of those blessings I possess, and substitute in
their place a feeling of self-confidence and contentment?
* Oh, the brilliant wretchedness,
the weariness, that one is doomed to witness among the silly people whom we
meet in society here! The ambition of rank! How they watch, how they toil, to
gain precedence! What poor and contemptible passions are displayed in their
utter nakedness!
* I cannot, my dear friend, enter
into details, charming as were my sensations: they would be dull in the
narration.
* He values my understanding and
talents more highly than my heart, but I am proud of the latter only. It is the
sole source of everything of our strength, happiness, and misery. All the
knowledge I possess every one else can acquire, but my heart is exclusively my own.
* Once more I am a wanderer, a
pilgrim, through the world. But what else are you!
* Yesterday, when I took leave
she seized me by the hand, and said, "Adieu, dear Werther." Dear
Werther! It was the first time she ever called me dear: the sound sunk deep
into my heart. I have repeated it a hundred times; and last night, on going to
bed, and talking to myself of various things, I suddenly said, "Good
night, dear Werther!" and then could not but laugh at myself.
* O God! thou seest my tears.
Thou hast allotted us our portion of misery: must we also have brethren to
persecute us, to deprive us of our consolation, of our trust in thee, and in
thy love and mercy? For our trust in the virtue of the healing root, or in the
strength of the vine, what is it else than a belief in thee from whom all that
surrounds us derives its healing and restoring powers? Father, whom I know
not,—who wert once wont to fill my soul, but who now hidest thy face from me,—call
me back to thee; be silent no longer; thy silence shall not delay a soul which
thirsts after thee. What man, what father, could be angry with a son for
returning to him suddenly, for falling on his neck, and exclaiming, "I am
here again, my father! forgiveme if I have anticipated my journey, and returned
before the appointed time! The world is everywhere the same,—a scene of labour
and pain, of pleasure and reward; but what does it all avail? I am happy only
where thou art, and in thy presence am I content to suffer or enjoy." And
wouldst thou, heavenly Father, banish such a child from thy presence?
* And what is man—that boasted
demigod? Do not his powers fail when he most requires their use? And whether he
soar in joy, or sink in sorrow, is not his career in both inevitably arrested?
And, whilst he fondly dreams that he is grasping at infinity, does he not feel
compelled to return to a consciousness of his cold, monotonous existence?
* In the meantime, Charlotte was
in a pitiable state of mind. After her last conversation with Werther, she
found how painful to herself it would be to decline his visits, and knew how
severely he would suffer from their separation.
* On the other hand, Werther had
become dear to her. There was a cordial unanimity of sentiment between them
from the very first hour of their acquaintance, and their long association and
repeated interviews had made an indelible impression upon her heart. She had
been accustomed to communicate to him every thought and feeling which interested
her, and his absence threatened to open a void in her existence which it might
be impossible to fill. How heartily she wished that she might change him into
her brother,—that she could induce him to marry one of her own friends, or
could reestablish his intimacy with Albert. She passed all her intimate friends
in review before her mind, but found something objectionable in each, and could
decide upon none to whom she would consent to give him.
* To die! what is death? We do
but dream in our discourse upon it. I have seen many human beings die; but, so
straitened is our feeble nature, we have no clear conception of the beginning
or the end of our existence. At this moment I am my own—or rather I am thine,
thine, my adored! and the next we are parted, severed—perhaps for ever! No,
Charlotte, no! How can I, how can you, be annihilated? We exist. What is
annihilation?
* Bazen kendimden geçersem, bazen
insanlar için arta kalan sevincin keyfini onlarla birlikte çıkarırsam, akıllı
uslu bir masanın çevresinde bütün açık kalpliliğim ve içtenliğimle
şakalaşırsam, uygun bir zamanda bir araba gezintisine, bir dansa katılırsam ve
buna benzer başka şeyler yaparsam, kendimi pek iyi hissediyorum; yalnızca
kullanılmaya kullanılmaya çürüyüp giden ve sıkı sıkı saklamaya çalıştığım daha bir
sürü gücün içimde pineklediği aklıma gelmemeli. Ah, kalbi öylesine sıkıştırıyor
bu - Yine de anlaşılmamak bizim gibilerin yazgısı.
* Ama çocuklar gibi yetişkinlerin
de bu yeryüzünde sendeleye sendeleye dolandıkları, onlar gibi, nereden gelip
nereye gittiklerini bilmedikleri, aynı biçimde gerçek amaçlar için uğraşmak
yerine, bisküvi, pasta ve huş sütlacıyla yönetildikleri konusuna gelince: kimse
buna inanmak istemiyor, ama sanırım, elle tutulacak denli açık bu.
* İşte böyle, sevgili Wilhelm,
çocuklar yeryüzünde kalbimin en yakını. Onları seyrederken, küçük varlıkta
bütün erdemlerin, birgün öylesine ihtiyaç duyacakları bütün güçlerin mayasını
görünce; inatçılığında geleceğin karakter sağlamlığını ve direncini, haşarılıkta,
dünya tehlikelerini kolayca aştıracak hafifliği ve hoş şakacılığı sezince,
hepsi de öylesine bozulmamış ve bütün!
* Biz insanlar şikâyet etmeyi pek
severiz, diye giriştim, iyi günler ne kadar az, kötü günlerse ne kadar fazla
deriz, ama sanırım bunda çoğun haksızız. Tanrı'nın bize her gün verdiği iyi
şeylerden zevk almak için, hep açık kalpli olsaydık, başımıza geldiği zaman
kötüye katlanmak için de yeterince gücümüz olurdu.
* Ondan söz açıldığı zaman,
girdiğim sersem hali bir görmelisin! Hele bir de hoşuma gidiyor mu, diye
sorulunca - Hoşa gitmek! Bu sözden ölesiye nefret ediyorum. Lotte'den hoşlanan,
ama bütün duygularını, bütün algılarını doldurmayan insan, nasıl bir insan olmalı!
* Daha önce de bazen onu bu kadar
sık görmemeyi kararlaştırdım. Evet kim dayanabilirdi buna! Her gün şeytanın
ayağını kırmak için kendi kendime yemin ediyorum: yarın bir kere de
gitmeyeceksin, ama yarın olunca, yine karşı konulmaz bir gerekçeyle daha gözümü
açıp kapamadan kendimi onun yanında buluyorum. Ya akşamdan o şöyle demiştir:
Yarın geliyorsunuz, değil mi? - Kim o zaman uzak kalabilir? Ya da bana bir iş
veriyor, ben de cevabı bizzat götürmeyi daha yerinde buluyorum; ya da o kadar
güzel bir gün ki, Wahlheim'e gidiyorum, bir kere orada olunca da, ona yarım
saatlik yol kalıyor! - Havasına çok yakınım - Pat! hemen oradayım. Ninem, bir
Mıknatıs Dağı masalı anlatırdı: fazla yakınına gelen gemilerin bütün demir
parçalarını birden çekmiş, çiviler dağa doğru uçmuş ve zavallı sefiller birbiri
üstüne göçüp yığılan kalasların altında mahvolmuşlar.
* Birkaç gündür ihmal ettiğim
güncem, bugün elime geçti, bütün bu durumlara bile bile, adım adım nasıl
yürüdüğüme şaştım! Durumu nasıl hep böyle apaçık görüp, yine de bir çocuk gibi
davrandığıma, hâlâ apaçık görmeme karşın, iyileşme konusunda bir işaretin
olmadığına.
* İşte, azizim, gel şimdi bunu
zihne uygulayalım. İnsanı kendi sınırlılığı içinde gör, büyüdükçe büyüyen bir
tutkunun onu sonunda bütün sakin akıl gücünden edinceye, onu mahvetmeye varan
izlenimlerin etkisine, fikirlerin çöreklenmesine bak.
* İnsanın sonsuz mutluluğu olan
şey, yine onun sefaletinin kaynağı olmak zorunda mıydı? Beni bol bol hazla
doldurup taşıran, çevremdeki dünyayı cennet kılan, kalbimin yaşayan doğaya
duyduğu dolu, sıcak duygu, şimdi her yolumda peşimi bırakmayan dayanılmaz bir
eziyetçi oluyor benim için.
* Ulaşılmaz dağlardan, ayak
değmeyen sahradan, meçhul okyanusun sonuna kadar her yerde ebedi yaratıcının
ruhu esiyor ve onu duyumsayıp yaşayan her toz zerresiyle seviniyor. - Ah, o
zamanlar, üzerimden uçan bir turnanın kanatlarıyla uçsuz bucaksız denizin
kıyısına, sonsuzluğun köpüklü kupasından o kabaran yaşam hazzını içmeye ve bir
an olsun göğsümün sınırlı gücünde, her şeyi kendi içinde ve kendinden yaratan
varlığın rahmetinden bir damla duyumsamaya ne çok özlem duymuştum.
* Ah, birazcık sakin bir kan,
beni güneşin altındaki en mutlu kişi yapardı. Ne o! başkalarının bir damlacık güçleri
ve yetenekleriyle önümde kabara kabara dolanıp durmaları karşısında, kendi gücümden,
kendi yeteneklerimden kuşku mu duyuyorum? Bana bütün bunları ihsan eden güzel
Tanrım, niçin bunların yarısını alıp da, onun yerine bana özgüven ve kanıklık vermedin!
* Ya burada bir araya gelen rezil
toplumun parlak sefaleti, miskinliği! makam merakları, öbürlerinden bir adımcık
daha öne çıkmak için, bunca dikkat ve gayret; en sefil, en düşkün tutkular,
hepten eteksiz.
* Azizim, ayrıntılara girmek
istemiyorum; benim için ne kadar cazip idiyse, anlatırken o kadar tekdüze
olacaktır.
* Ayrıca zekâmı ve yeteneklerimi,
-aslında tek gururum-, her şeyin, bütün gücün, saadetin ve bütün felâketin tek
kaynağı olan şu yüreğimden daha fazla takdir ediyor. Ah, benim bildiğimi herkes
bilebilir - yüreğim yalnızca benim.
* Evet, sadece bir yaya gezginim,
yeryüzünde bir derviş! Ya siz, siz daha fazla bir şey misiniz?
* Dün ben giderken, elini
uzatarak dedi: Hoşçakal, sevgili Werther! - Sevgili Werther! Bana ilk defa
sevgili diye hitab ediyordu ve bu iliğime, kemiğime işledi. Kendi kendime yüz defa
tekrarladım ve dün yatağa giderken kendi kendime her türlü şeyi konuşurken, birden
şöyle dedim: İyi geceler, sevgili Werther! Sonra da kendime güldüm.
* Ey Tanrım! gözyaşlarımı
görüyorsun! İnsanı bunca zavallı yaratıp, ona bir de, bir parça fakirliğini,
sana olan bir parça güvenini gasp eden kardeşler vermek zorunda mıydın, ey
Rahman! Zira şifa veren bir köke, bağ çubuğunun gözyaşlarına olan güven, bizi
saran her şeye, her saat öylesine ihtiyaç duyduğumuz şifayı ve hafifleten
kuvveti veren sana olan güvenden başka nedir ki? Ey bilmediğim Peder! Aslında
bütün ruhumu dolduran ve yüzünü benden çeviren Peder, beni kendine çağır, daha
fazla susma! susuşun bu susamış ruhu dindirmeyecek - Ve beklenmedik bir şekilde
geri gelen oğlu, kendisine sarılıp şöyle seslenirse, buna bir baba
öfkelenebilir mi: İşte yine geldim, babacığım! Daha fazla dayanmamı istediğin
yolculuğumu yarıda kestiğim için bana öfkelenme. Dünya her yerde bir, çaba ve
çalışmanın karşılığı ücret ve sevinç; ama ben bunu ne yapayım? ben senin
olduğun yerde iyi oluyorum ve senin yüzünü görerek acı çekeyim, zevk alayım. -
Ey ulu Tanrım, sen kovar mısın onu?
* Nedir insan, o övülmüş yarı
Tanrı! En fazla ihtiyacı olduğu yerde, gücü güdük değil mi? Ve sevinçten uçsa
da, üzüntüden batsa da, her iki halde de işte orada durdurulmuyor mu, yittiğini
sandığı sonsuzluğun bolluğunda kör, soğuk bilince tekrar geri sürülmüyor mu?
* O sıralar Lotte tuhaf bir hale
girmişti. Werther ile son konuşmasının ardından, ondan ayrılmanın kendisi için
ne kadar güç olacağını, Werther'in de, ondan ayrılmak zorunda kalırsa, ne kadar
acı çekeceğini duyumsamıştı.
* Öte yandan, Werther onun için
öylesine değerli biri olmuş, karşılaştıkları ilk andan itibaren gönülleri
öylesine uyumlu görünmüş ve onunla uzun süren ilişkisi, birlikte yaşanmış bazı
durumlar kalbinde silinmez bir etki bırakmıştı. Duyup düşündüğü her ilginç şeyi
onunla paylaşmaya alışmış, onun uzaklaşması, bütün varlığında bir daha doldurulması
mümkün olmayan bir boşluk açacakmış duygusuna kapılıyordu. Ah, onu anında bir
kardeşe dönüştürebilseydi! ne kadar mutlu olurdu! - onu kız arkadaşlarından
biriyle evlendirebilseydi, onun Albert ile ilişkisinin de düzeleceğini
umabilirdi! Kız arkadaşlarını bir bir aklından geçirdi, her birinde bir kusur
saptayıp, ona layık birini bulamadı.
* Ölmek! ne demek bu? Bak,
ölümden söz ederken, düş görüyoruz. Ben kimilerini ölürken gördüm; ama insanlığın
ufku öyle dar ki, varlığının başıyla sonu hakkında bir fikri yok. Daha benim
şimdi, senin! senin, ey sevgili! Ve bir an - kopmuş, ayrılmış - belki ebediyen?
- Hayır, Lotte hayır - Nasıl yok olabilirim ben? nasıl yok olabilirsin sen? -
Biz varız ya! - Yok olmak! - Ne demek bu?
No comments:
Post a Comment